woensdag, 04 maart 2020 20:05

Straalstroom vanaf zwart gat tot op enorme afstand waargenomen

Geschreven door Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
Beoordeel dit item
(2 stemmen)
Straalstroom vanaf zwart gat tot op enorme afstand waargenomen Foto: John A. Paice

Astronomen hebben met radiotelescopen de jet (of straalstroom) waargenomen van MAXI J1820+070, een dubbelster die bestaat uit een zwart gat en een gewone ster. Het bijna twee jaar geleden ontdekte en inmiddels veel bestudeerde systeem heeft een nieuwe verrassing in petto: niet eerder konden astronomen de jet (hoogenergetisch materiaal dat met bijna de lichtsnelheid vanaf het zwarte gat wordt weggeschoten) van een dergelijk systeem tot op zo’n grote afstand volgen.

Het onderzoeksresultaat waaraan ook de astronomen Paul Groot (Radboud Universiteit), Antonia Rowlinson (Universiteit van Amsterdam/ASTRON) en Ralph Wijers (Universiteit van Amsterdam) meewerkten, verschijnt op 2 maart in Nature Astronomy. De onderzoeksgroep onder leiding van astronomen in Oxford, VK, richt zich op zogeheten transients: kortdurende, snel in helderheid variërende verschijnselen in het heelal. Het dubbelstersysteem MAXI J1820+070 bestaat uit een zwart gat en een gewone ster die om elkaar heen draaien. Het zwarte gat voedt zich met materiaal van de ster, maar niet al het materiaal komt terecht in het zwarte gat. Een deel wordt met bijna de snelheid van het licht weggeschoten in jets. Deze jets kunnen worden waargenomen met radiotelescopen. Dat het systeem vanaf april 2018 uitbarstte is op zich al opmerkelijk omdat dit soort transients doorgaans zo weinig materiaal overdraagt dat ze onzichtbaar zijn voor telescopen.

“Deze nieuwe waarnemingen zorgen ervoor dat we beter kunnen bepalen hoeveel energie de jets bevatten en hoe die energie afhangt van de andere eigenschappen van de uitbarsting, zoals de hoeveelheid overgedragen materie”, zegt Ralph Wijers. Dat is weer belangrijk omdat deze stellaire zwarte gaten miniatuurversies zijn van de superzware zwarte gaten in de kernen van sterrenstelsels. De hoeveelheid materiaal die deze superzware zwarte gaten uitstoten is van belang voor de groei van hun gaststerrenstelsels en voor de productie van super-energierijke kosmische straling in het heelal. Deze processen spelen zich echter af op heel grote tijdschalen. Stellaire zwarte gaten evolueren veel sneller en zijn daardoor de perfecte laboratoria om dit zogeheten feedback-proces te bestuderen.

Behalve telescopen in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk deed ook de nieuwe Zuid-Afrikaanse MeerKAT-array mee aan de waarneemcampagne.

Opnamee MeerKAT-, VLA-, en eMERLIN van MAXI J1820+070 op verschillende tijden na het begin
van de uitbarsting. De witte lijn markeert de positie van het zwarte gat, de stippellijnen
de beweging van het uitgestoten materiaal.

Bron: Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)

Dit gebeurde vandaag in 1988

Het gebeurde toen

Vanop de Bajkonoer lanceerbasis wordt de Russische Phobos 2 ruimtesonde in de ruimte gebracht. Phobos 2 bereikte eind januari 1989 de planeet Mars waarna het ruimtetuig foto's naar de Aarde stuurde van Mars en zijn maan Phobos. Helaas verloor men het contact met Phobos op het moment dat een lander werd losgemaakt van de ruimtesonde. Foto: NASA

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen
Meer Evenementen

Messier 25

Messier 25
M25 is een relatief jonge open sterrenhoop in het sterrenbeeld Sagittarius met naar schatting een 600-tal leden. De schijnbare diameter van 32' komt, op een afstand van 2 300 lichtjaar,…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

64%

Sociale netwerken